หน้าหลัก


สินค้า


สมัครสมาชิก


บทความ


ติดต่อเรา


ภาษาไทย

หน้าหลัก > บทความ > ‘บรัดเลย์เหลี่ยม’ แบบตัวพิมพ์แรกของไทย

เรื่อง : ‘บรัดเลย์เหลี่ยม’ แบบตัวพิมพ์แรกของไทย

บทความและสาระความรู้ เรื่องสื่อสิ่งพิมพ์ที่น่าสนใจ


เขียนโดย ชลธี ตะพัง ( เขียนเมื่อ - 31 March 2015 )

ผู้เข้าชม : 2267 คน

หลังจากที่ผมทำความรู้จักคอมพิวเตอร์ได้ไม่นาน ผมก็ติดใจตัวพิมพ์สองแบบทันที นั้นคือ Angsana กับ Browallia เธอสวยทั้งคู่ ทั้งที่ไม่เคยเห็นหน้าค่าตาผู้ออกแบบตัวพิมพ์ทั้งสองชนิดนี้เลย บางวันผมเลือกไม่ถูกจริง ๆ จนต้องตัดสินด้วยการเลือกใช้ Cordia แทน อย่างไม่มีเหตุผลใด


หากแบบตัวพิมพ์แรกของไทย ผมรู้จักในนามว่า บรัดเลย์เหลี่ยมจากวิชาหนังสือพิมพ์เบื้องต้น อันที่จริงผมรู้จักหมอบรัดเลย์ตั้งแต่สมัยเรียนหนังสือสังคมชั้นประถม-มัธยม บรัดเลย์เป็นหมอ หากเป็นหมอที่เก่งมีความสามารถหลากหลาย และมีความสำคัญในประวัติศาสตร์การพิมพ์ของไทย ตั้งแต่การตั้งโรงพิมพ์ การออกแบบแบบตัวพิมพ์ จนเรามีตัวพิมพ์ หรือที่เรียกทับศัพท์ว่า ฟอนต์ ( font ) แทนตัวเขียนลายมือคัดลอกหนังสือกับเป็นเล่ม ๆ ฟอนต์แรกของไทยจึงได้ชื่อว่า บรัดเลย์เหลี่ยมนำมาใช้ครั้งแรกอย่างเป็นทางการในหนังสือจดหมายเหตุ  ปี พ.ศ. 2387 ชื่อว่า บางกอกรีคอร์เดอร์


ก่อนที่เราจะมีการพิมพ์หนังสือนั้น หนังสือต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็น ประกาศ คัมภีร์ศาสนา บทกลอน หรือจดหมายเหตุ และรวมทั้งหนังสือพิมพ์รายวัน รายสัปดาห์ รายเดือน หรือรายสะดวกอย่างทุกวันนี้ ล้วนแล้วแต่เขียนด้วยลายมือ หรือจารึกไว้ในสมุดข่อย ใบลาน และพับสา จนถึงสมัยรัชกาลที่ 3

ครั้งนั้นมีนายทหารอังกฤษชื่อ ร้อยเอกเจมส์โล รับราชการรัฐบาลอินเดียอยู่ที่เกาะหมาก ปัจจุบันเรารู้จักกันในนาม ปีนังนั่งเอง ตอนนั้นเกาะหมากยังเป็นของสยาม ร้อยเอกเจมส์โล จึงหัดเขียนเรียนภาษาไทยอยู่ที่นั้น ด้วยเหตุผลอะไรก็ไม่ทราบได้ ร้อยเอกเจมส์โล จึงได้จ้างช่างให้หล่ออักษรไทยขึ้นเป็นตัวพิมพ์และได้พิมพ์หนังสือไวยากรณ์ขึ้นเป็นครั้งแรก เมื่อปี พ.ศ. 2371 นับเป็นไวยากรณ์ไทยเล่มแรกของภาษาไทย มีชื่อว่า A Grammar of the Thai พิมพ์ที่ The Baptist Mission Press ที่เมืองกัลกัตตา ประเทศอินเดีย


ต่อมา ปี พ.ศ. 2378 การพิมพ์ไทยเริ่มขึ้นที่บางกอกหรือกรุงเทพฯ เหตุเพราะคณะนักสอนศาสนาต้องการพิมพ์คัมภีร์ศาสนาคริสต์ เป็นภาษาไทยให้ชาวบางกอกอ่าน จึงไปขอซื้อตัวพิมพ์จากร้อยเอกเจมส์โลทีหล่อไว้ นำมาตั้งโรงพิมพ์ พิมพ์หนังสือไทยในกรุงเทพฯ แต่ตัวพิมพ์ที่ร้อยเอกเจมส์โลทำไว้ยังไม่สมบูรณ์ ถึงตอนนี้แหละที่หมอบรัดเลย์มีบทบาทในการพิมพ์ไทย


หมอบรัดเลย์ เป็นหนึ่งในทีมเผยแพร่ศาสนาคริสต์  ที่เรียกกันว่า มิชชันนารี เป็นชาวอเมริกัน ชื่อเต็ม ๆ ว่า แดน บีช แบรดลีย์ เรียนจบวิชาแพทยศาสตรดุษฎีบัณฑิต นอกจากเป็นผู้เริ่มต้นการพิมพ์อักษรไทยในประเทศไทยเป็นครั้งแรกแล้ว ยังทำการผ่าตัดในประเทศไทยเป็นครั้งแรกด้วย

หลังจากที่หมอบรัดเลย์ออกหนังสือพิมพ์ฉบับรายปีชื่อ บางกอกคาเลนเดอร์ขึ้นเป็นครั้งแรกแล้ว ต่อมาก็ออกหนังสือพิมพ์รายเดือนเพิ่มขึ้นอีกหนึ่งฉบับ ชื่อ หนังสือจดหมายเหตุใหม่’ (Bangkok Recorder)

ด้วยความเป็นนักหนังสือพิมพ์ ทำให้หมอบรัดเลย์เกิดปัญหาโต้แย้งกับคนเกือบทุกฝ่าย อาทิ เขียนบทความว่าพระมหากษัตริย์ใช้เงินอย่างไม่มีประโยชน์ แทนที่จะเอาเงินไปพัฒนาบ้านเมืองให้เจริญ กลับต้องเอาไปใช้เลี้ยงดูผู้คนในวังอย่างไม่จำเป็น ถือเป็นการตำหนิด้วยความหวังดีในฐานะพระสหาย จึงรอดตัวไป...


แต่กรณีที่หนักหนาสาหัสถึงขั้นขึ้นโรงขึ้นศาล คือกรณีพิพาทระหว่างนายโอบาเรต์ กงสุลฝรั่งเศส ซึ่งเป็นผู้ที่ทำการละเมิดต่ออำนาจของไทย โดยการชักชวนข้าทาสคนไทยไปอยู่ในร่มธงฝรั่งเศส และตั้งตนเป็นเอเย่นต์ขายสุราโดยมิได้แจ้งแก่รัฐบาลไทย เมื่อหมอบรัดเลย์ทราบเรื่องนี้ จึงเขียนบทความลงพิมพ์หนังสือพิมพ์ นายโอบาเรต์ไม่พอใจจึงเกิดการฟ้องร้องขึ้น


ซึ่งการตัดสินความปรากฏว่า หมอบรัดเลย์แพ้คดีถูกปรับ แต่มีชาวไทยช่วยเรี่ยไรเงินมาจ่ายค่าปรับแทน และแน่นอน รัชกาลที่ 4 ก็ได้พระราชทานเงินมาร่วมด้วย หลังจากนั้น หมอบรัดเลย์ได้พิมพ์หนังสือเล่ม อาทิ เรื่องสามก๊ก ซึ่งรัชการที่ 4 ทรงสั่งซื้อเป็นจำนวนถึง 50 เล่ม เพื่อประทานแก่โอรสธิดา



ปัจจุบัน หมอบรัดเลย์ ได้รับการยกย่องให้เป็นบิดาแห่งการพิมพ์ไทย และเป็นผู้นำเครื่องพิมพ์เข้ามายังสยามประเทศเป็นครั้งแรก


ประวัติของหมอนี่...เอ๊ย หมอท่านนี้สำคัญมากกับการเปลี่ยนแปลงสยามประเทศมาเป็นประเทศไทยในยุคต่อมา หมอบรัดเลย์มีชื่ออยู่ในหลายเหตุการณ์ เป็นตัวละครในนิยายเชิงประวัติศาสตร์หลายเล่ม ทั้งภาษาไทยและอังกฤษ เอาไว้ว่าง ๆ จะเล่าให้ฟังครับ.

 

 

 

 บทความล่าสุด
 บทความที่น่าสนใจ
 บทความทั้งหมด